De molen van Keyenbempt in Ukkel in 1915

In 1915 schenkt Gaston van Eyck molenaar Henry Joseph Crockaert, toen eigenaar van de molen aan de Glatbeek (de vroegere naam van de Geleytsbeek), een prent van de molen van Keyenbempt, gemaakt volgens de xylogravure, een houtgravuretechniek. De oplage van 25 exemplaren toont, in een sterk contrast tussen de zwarte inkt en het witte papier, het gebouw in de winter: de bomen hebben immers hun bladeren verloren.

De watermolen van Nekkersgat, gelegen aan de Keyenbemptstraat 65, werd aangedreven door de Geleytsbeek. De molen werd in de 17e eeuw gebouwd op een domein dat vermoedelijk al sinds de ijzertijd bewoond was, en was een van de belangrijkste molens van Ukkel. Het gebouw werd achtereenvolgens gebruikt als slijpmolen, oliemolen (smoutmolen, met name voor de zeepfabriek van Jean-Baptiste Gaucheret), papiermolen en, uiteraard, als graanmolen. Het ontsnapte aan de sloop en werd in 1970 gekocht door de gemeente Ukkel. Het jaar daarop werd de molen door de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen beschermd als monument.

Gaston van Eyck heeft verschillende afbeeldingen van de molen gemaakt, met allerlei verschillende technieken. Op 17 september 1917 schenkt hij deze potloodtekening van de molen van Keyenbempt met opvallende boom aan Paul Errera (1860-1922), die sinds 1912 burgemeester van Ukkel was. We weten dat hij in 1940 een houtskooltekening op papier uit 1915 aan de gemeente heeft geschonken. Volgens de gemeentearchieven "bezit het bestuur al een soortgelijk werk (aquarel) van dezelfde maker, dat in 1918 werd geschonken door Paul Errera, voormalig burgemeester". Er is in de literatuur vrijwel niets te vinden over Gaston van Eyck. Er wordt alleen vermeld dat hij zich in 1928 bij het Uccle Centre d'Art aansloot.

Ook andere kunstenaars hebben deze molen afgebeeld: denk maar aan de werken van tijdgenoten van Gaston Van Eyck, zoals de schilder Henri Quittelier (1884-1980) of de graveur Auguste Danse (1829-1929), van wie de gemeente Ukkel nog werken bewaart.

Auteur : Vereniging voor het Kunstpatrimonium, T. A. Besnard, 2024